1.ยุทธศาสตร์ การกระจายหนังสือให้เข้าถึงเด็ก

1.1 พัฒนาห้องสมุด

• ทำให้ห้องสมุดประชาชน เป็นแหล่งเรียนรู้ และสอดคล้องกับวงจรชีวิต( life cycle )ของคน  กล่าวคือเป็นห้องสมุดที่มีชีวิต มีการจัดมุมของหนังสือที่ตอบสนองความต้องการในการใช้ชีวิตของผู้อ่านกลุ่มต่างๆ
• สร้างบรรยากาศห้องสมุดชุมชน ห้องสมุดโรงเรียน ให้มีบรรยากาศที่สอดคล้องกับลักษณะพื้นฐานของวัยเด็ก มีชีวิตชีวา มีกิจกรรมเล่านิทาน/อ่านหนังสือให้เด็กฟัง กระตุ้นให้ชุมชนพาเด็กมาทำกิจกรรมที่ห้องสมุดชุมชน/ศูนย์เด็กชุมชน
• ทำห้องสมุดให้มีความครบถ้วน ครบวงจร มีความพร้อมในการให้บริการ (รวมทั้งบริการฟรี) ระบบอินเทอร์เน็ต (ให้ห้องสมุดเป็นเหมือนบ้านที่สองของเด็ก)
• ส่งเสริมให้มีมุมหนังสือในสถานที่สาธารณะ สถานประกอบการ ต่างๆ

1.2 ความร่วมมือกับกลไกต่างๆ
-   เริ่มจากครอบครัว หากครอบครัวเห็นความสำคัญจะทำให้เกิดการจัดหาหนังสือให้เด็ก

• ส่งเสริมให้มีมุมหนังสือในสถานที่ คลินิกเด็กดี (กรมอนามัย)
• เพิ่มศักยภาพให้แก่หน่วยงานที่ต้องรับผิดชอบ  และมีภารกิจดำเนินการในเรื่องการพัฒนาเด็ก  ให้มีบทบาทในการกระจายหนังสือสู่เด็ก ได้แก่  กระทรวงสาธารณสุขโดยกรมอนามัย กระจายหนังสือสู่เด็ก 0-2 ปี ผ่านกลไกคลินิกเด็กดี ซึ่งครอบครัวต้องพามารับวัคซีน   กระทรวงมหาดไทย ดูแลศูนย์เด็กเล็ก 3-5 ปี กระทรวงศึกษาธิการ  เด็กวัย 6 ปีขึ้นไป กระทรวงวัฒนธรรม สำหรับประชาชนทั่วไป  รวมถึง สนับสนุนให้ กศน. และองค์กรท้องถิ่น ที่มีศูนย์เด็กเล็ก ให้จัดกิจกรรมให้พ่อแม่ได้ทำหนังสือให้เด็กอ่าน  เป็นต้น
• กระทรวงศึกษาธิการ จัดระบบการศึกษาให้สนับสนุนการอ่านของเด็ก ลดการเรียนเพื่อแข่งขันและสอบ

1.3 ผลักดัน นโยบาย

• พรรคการเมืองทุกพรรค ต้องมีนโยบายและโครงการส่งเสริมให้เกิดการรักการอ่าน และการเข้าถึงหนังสือสำหรับเด็ก (ให้พรรคการเมืองทุกพรรครับเรื่องนี้เป็นนโยบาย)
• มีการออกกฎหมายรักการอ่าน และรัฐสนับสนุนให้มีโครงการการอ่าน ที่โรงเรียนและชุมชนได้เข้าร่วม เช่น โครงการการอ่านในวาระสำคัญต่างๆ
• ผลักดันให้การส่งเสริมการอ่าน เป็นวาระแห่งชาติที่มีความชัดเจนด้านนโยบาย
• จัดสรรงบประมาณที่เพียงพอให้โรงเรียนสามารถจัดซื้อหนังสืออื่นๆ (นอกจากหนังสือเรียน) ที่เสริมการรักการอ่านของเด็ก
• จัดระบบ rating ห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดชุมชน และกำหนดให้เป็นหนึ่งในเครื่องมือชี้วัดของการพัฒนาสังคม
• มีระเบียบให้ผู้ที่ทำผิดต่างๆ ต่อสังคม ต้องจ่ายค่าเสียหายให้แก่ห้องสมุดชุมชนเพื่อให้จัดซื้อหนังสือ/กิจกรรม

1.4 กิจกรรมการกระจายหนังสือ

• สร้างวัฒนธรรมการอ่านผ่านการประกอบการและการจัดการ โดยการทำโครงการหนังสือมือสอง ให้มีการบริจาคหนังสือ ให้ทุกครอบครัวมีส่วนร่วมนำหนังสือที่ไม่อ่านแล้วออกจากบ้าน มีกระบวนการคัดแยกหนังสือ และจัดส่งหนังสือไปตามโรงเรียน ให้โรงเรียนจัดให้มีการซื้อหนังสือมือสอง
• เพิ่มและ กระจายร้านหนังสือให้ทั่วถึง
• ต้องมียุทธศาสตร์การวางขายหนังสือเด็กให้เข้าถึงได้ง่าย

1.5 พัฒนาองค์กร/ ระบบอาสาสมัคร

• พัฒนาระบบอาสาสมัครช่วยส่งเสริมการอ่าน
• ส่งเสริมความเข้มแข็งขององค์กรที่ทำงานด้านการอ่านของเด็กที่ดำเนินการอยู่แล้ว และกระจายต้นแบบจากองค์กรเหล่านี้ให้ไปสู่พื้นที่ต่างๆ ให้กว้างขวาง
• ทำให้บุคลากรที่ดำเนินงานด้านการอ่านเป็นวิชาชีพและอยู่ได้ มีการพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง

2. ยุทธศาสตร์รณรงค์ให้เกิดความต้องการและพฤติกรรมการอ่าน

2.1 ใช้สื่ออื่นๆส่งเสริมการอ่าน

• สร้างเครือข่ายความร่วมมือของสื่อ โดยเฉพาะสื่ออิเลคทรอนิกส์ (โทรทัศน์-วิทยุ) ทำให้เกิดการกระจายหนังสือและกระตุ้นการอ่าน สร้างคุณค่าให้แก่การอ่านหนังสือ เช่น สร้างละครให้มีส่วนส่งเสริมค่านิยมการอ่าน มีฉากของห้องสมุดในบ้าน ร้านหนังสือ (ให้ กระทรวงวัฒนธรรมสนับสนุนให้เกิดการดำเนินการและสร้างความร่วมมือจากผู้ผลิตละคร) สถานีโทรทัศน์ต้องให้ความร่วมมือจัดให้มีรายการที่ส่งเสริมนิสัยรักการอ่านของเด็ก (ให้ช่วงเวลาและผังรายการที่เหมาะสม)
• ผลิตรายการโทรทัศน์ที่นำหนังสือดีมาแนะนำ รายการวิทยุที่ให้พ่อแม่อ่านหนังสือดีให้เด็กฟัง  จัดกิจกรรมให้เกิดการเชื่อมต่อการอ่านหนังสือของเด็ก จากสื่ออินเทอร์เน็ต สื่อใหม่ต่างๆ สื่อเสียง/ภาพ สู่สื่อการอ่าน
• สื่อหนังสือพิมพ์ต้องมีส่วนร่วมกระตุ้นให้เด็กอยากอ่านข่าวสารจากหนังสือพิมพ์ (ร่วมกับกระทรวงศึกษาฯ ให้มีการใช้หนังสือพิมพ์เป็นสื่อการรับรู้ข่าวสาร) และเพิ่มคุณภาพของหน้าเด็ก เพื่อให้เป็นจุดเริ่มของการอ่านหนังสือพิมพ์

2.2 สร้างมูลค่าเพิ่มของการอ่านหนังสือ

• รณรงค์ให้การอ่านหนังสือเป็นเครื่องมือของการสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัว (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ช่วงแรกเกิด - 3 ปี)  ส่งเสริมให้แม่ได้อ่านหนังสือให้ลูกตั้งแต่อยู่ในครรภ์ และมีกระบวนการให้แม่ได้เข้าใจวิธีเลือกหนังสือให้ลูกตามวัย
• ให้มีการจัดประเภท /คัดเลือกหนังสือให้สอดคล้องกับกลุ่มวัย หรือเป้าหมายความต้องการของเด็กและครอบครัว  โดยให้เด็กมีส่วนร่วม
• ณรงค์ให้กลุ่มเป้าหมายรู้ว่า อ่านแล้วได้ประโยชน์อะไร
• กระตุ้นให้เกิดความต้องการอ่าน (demand) ซึ่งจะทำให้หนังสือเด็กมีราคาถูกลง เปรียบเทียบให้เห็นว่าหนังสือเด็กไม่ได้มีราคาแพง หากมีการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์และคุ้มค่า เช่น มีชมรมการอ่านให้เกิดการแลกเปลี่ยนหนังสืออ่าน
• ร่วมมือกับฝ่ายต่างๆ ที่ทำงานในชุมชน ให้มีการกระตุ้นให้ครอบครัวส่งเสริมการอ่าน ดึงให้เด็กออกจากหน้าจอทีวีและมาร่วมกิจกรรมการอ่านในห้องสมุดชุมชน

2.3 กิจกรรมส่งเสริมการอ่านเด็กเยาวชน

• ให้มีกิจกรรมส่งเสริมการอ่าน ที่เด็กและเยาวชนได้มีส่วนร่วม ได้เกิดความตระหนัก และนำมาใช้ในชีวิตประจำวัน (เป็นการสร้างพฤติกรรมการอ่าน และอ่านอย่างต่อเนื่อง สร้างกระแสหนังสือในดวงใจของเด็ก)
• มีการมอบใบประกาศให้เด็ก/เยาวชนที่รักการอ่าน เพื่อสร้างความภาคภูมิใจให้เด็กและครอบครัว เช่น ใบประกาศครอบครัวรักการอ่าน (เป็นการมอบโดยรัฐบาล/ นายกฯ)
• รณรงค์/จัดกิจกรรมให้เด็กมีส่วนร่วมในการทำหนังสือด้วยตัวเอง (หนังสือเด็กทำเอง)
• ส่งเสริมให้เกิดความต้องการอ่าน ลดข้อจำกัดต่างๆ ที่ทำให้เกิดความไม่อยากอ่าน องค์กรต่างๆ ที่ทำเรื่องการอ่านของชุมชน เช่น ห้องสมุดประชาชน ต้องพิจารณาเรื่องเงื่อนไขการเข้าไปอ่านหนังสือในแหล่งบริการเหล่านี้

2.4 ส่งเสริมบทบาทครู/พี่เลี้ยงเด็ก

• รณรงค์ให้ครูรักการอ่าน และมีความสามารถในการคัดเลือกหนังสือที่เหมาะสมสอดคล้องกับความต้องการและพัฒนาการของเด็ก (ครูต้องเปลี่ยนวิธีคิด ไม่ใช่ให้เด็กอ่านแต่หนังสือเรียน ครูต้องรู้จักหนังสือที่หลากหลายเพื่อแนะนำให้เด็กได้รักการอ่าน และสร้างคุณภาพการอ่านของเด็ก)
• จัดฝึกอบรมทักษะการเล่านิทาน/การอ่านหนังสือของครู หรือพี่เลี้ยงในศูนย์เด็กชุมชน
• สสส. ร่วมกับพันธมิตร จัดแนะนำหนังสือ (ที่ไม่ใช่หนังสือเรียน) ให้ครูและนักเรียนได้อ่าน และแนะนำหนังสือดีให้ครอบครัวได้จัดหาให้เด็ก

3. ยุทธศาสตร์ ส่งเสริมให้มีหนังสือที่มีคุณภาพ   และราคาเหมาะสม

3.1 ศึกษาวิจัย

• สำรวจ/ ศึกษาเพื่อความเข้าใจว่า เด็กและเยาวชนต้องการสาระอะไรในหนังสือ ต้องการอ่านอะไร อย่างไร
• มีการศึกษาวิจัย และเผยแพร่ข้อมูลเพื่อให้เกิดความตระหนักว่าหนังสือมีอิทธิพลต่อการพัฒนาสังคม โดยทำอย่างต่อเนื่อง
• กระตุ้นความต้องการของตลาด โดยเฉพาะสร้างกำลังซื้อและความต้องการจากชุมชนและโรงเรียน

3.2  ส่งเสริม การผลิต

• ภาคธุรกิจ (สำนักพิมพ์) ร่วมลงทุนผลิตหนังสือเล่มแรก ให้เด็กได้อ่าน
• ผลิตหนังสือที่เข้าถึงใจของเด็ก ทำให้เด็กอยากเดินไปเลือก/ซื้อด้วยตัวเอง สร้าง “หนังสือในดวงใจ” ของเด็ก จัดกิจกรรมที่ทำให้เด็ก/ครอบครัวเกิดความต้องการมีหนังสือนั้นในมือ จัดกิจกรรมการประกวด
• ส่งเสริมนักเขียน นักวาดภาพหนังสือสำหรับเด็ก

3.3 จัดประเภท /ให้ rating

• จัดประเภท คุณลักษณะของหนังสือที่ดีสำหรับเด็ก(rating) หนังสือที่ตอบสนองคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของเด็ก จึงต้องกำหนดเกณฑ์ของหนังสือที่เหมาะสมกับวัยของเด็กให้ชัดเจน และเผยแพร่ให้เป็นที่รับรู้ของสาธารณะ
• ให้ rating หรือเชิดชูสำนักพิมพ์ที่ผลิตหนังสือคุณภาพสำหรับเด็ก
• ให้ rating ห้องสมุดตามคุณภาพการส่งเสริมการอ่านของเด็ก
• มีกองทุน/องค์กรที่ช่วยซื้อหนังสือให้เด็ก แบบ matching

4. ยุทธศาสตร์ ปกป้องเด็กจากสื่อที่เป็นภัยและขจัดอุปสรรคต่อการอ่านของเด็ก

• ควบคุม และจำกัดหนังสือที่มีเนื้อหาที่เป็นภัยต่อเด็ก
• สื่อหลักที่คนนิยมอ่าน เช่น หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ต้องปรับปรุงคุณภาพ แสดงความรับผิดชอบ และระมัดระวังเนื้อหา/การนำเสนอภาพ
• จำกัดการวางขายหนังสือที่เป็นภัยต่อเด็ก
• สนับสนุนกระบวนการเฝ้าระวังสื่อ
• กำหนดขอบเขตการขยายตัวอย่างเสรีของสื่ออินเทอร์เน็ตที่มีผลให้เด็กอ่านหนังสือน้อยลง
• เพิ่มอัตราภาษีจากธุรกิจที่ผลิตหนังสือที่เป็นสีดำ/เทา ต่อการอ่านของเด็ก

ระยะยาว ส่งเสริมความเป็นอยู่ที่พอเพียง และลดปัจจัยที่ทำให้ครอบครัวยากจน พัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อให้ครอบครัวสามารถจัดหา/สนับสนุนพฤติกรรมการอ่านของเด็ก