ปฏิรูปการอ่านของไทย ผ่านนโยบายการอ่านของ ‘สวีเดน’
การขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมการอ่านของสังคมไทย ถ้าเป็นการดำเนินการแบบบนลงสู่ล่างหรือเป็นการสั่งการลงไปจากรัฐส่วนกลาง จะไม่เกิดผลสำเร็จ “การขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมการอ่านของสังคมไทย ถ้าเป็นการดำเนินการแบบบนลงสู่ล่างหรือเป็นการสั่งการลงไปจากรัฐส่วนกลาง จะไม่เกิดผลสำเร็จ เหมือนกับโครงการต่างๆ ร้อยแปดพันประการที่ดำเนินการมา ซึ่งเป็นการทำแบบไฟไหม้ฟาง” ประเทศพัฒนาแล้วจะมีวัฒนธรรมการอ่านที่เข้มแข็ง และบางชาติถึงกับต้องกำหนดเป้าหมายว่าจะพัฒนาประเทศไปทิศทางใด โดยมี ‘หนังสือ’ เป็นตัวกำหนดเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายนั้น ขณะที่ประเทศไทยถึงจะประกาศให้ ‘การอ่านเป็นวาระแห่งชาติ’ หรือกำหนดให้ตั้งแต่ปี 2552-2561 เป็น ‘ทศวรรษแห่งการอ่าน’ แต่ดูเหมือนจะเป็นเพียงนโยบายที่ยังไร้ทิศทางและขาดการสนับสนุนโดยเฉพาะจากภาครัฐอย่างจริงจัง ก่อนหน้านี้ มกุฏ อรฤดี บรรณาธิการสำนักพิมพ์ผีเสื้อ ผู้ทุ่มเทตลอดชีวิตกว่า 40 ปีเพื่อทำหนังสือ เคยนำเสนอว่าด้วยแนวทางการพัฒนา ‘ระบบหนังสือ’ ทั้งระบบว่าจะมีวิธีการจัดการที่ดีอย่างไร เพื่อให้คนไทยทุกคนมีโอกาสอ่านหนังสือได้อย่างเท่าเทียมกัน โดยได้นำเสนอข้อมูลและแนวทางต่อรัฐบาลก่อนหน้านั้น แต่กลับล้มเหลว แม้กระทั่งองค์กรภาครัฐเองก็ไม่เคยนำงานวิจัยไปต่อยอดพัฒนาเรื่องการอ่านอย่างจริงจัง และทุกครั้งที่ภาครัฐมีโครงการต่างๆ นานาออกมาก็เหมือนเริ่มต้นจากศูนย์อยู่เรื่อยไป
